Laatste loodjes KRW-informatievoorziening 2026

De Kaderrichtlijn Water verplicht de Europese lidstaten om eens in de 6 jaar Stroomgebiedbeheerplannen vast te stellen. Het ministerie van Infrastructuur & Water start in het najaar van 2026 met het schrijven van de ontwerp-SGBP'en 2028-2033. Hiervoor wordt door de waterbeheerders al sinds de 2e helft van 2025 informatie aangeleverd over de karakterisering van de stroomgebieden en waterlichamen, belastingen, doelen, maatregelen en uitzonderingsbepalingen die van toepassing zijn op de periode 2028-2033. Daarnaast moet met de EU-rapportage over de SGBP'en verantwoording worden afgelegd over de achter ons liggende periode. Waarom zijn bepaalde doelen niet gehaald? Richting het eindjaar (2027) van de huidige planperiode is het extra belangrijk dat die verantwoording goed gedocumenteerd wordt.

Paul Latour (procescoördinator Informatiestromen Oppervlaktewater | Informatiehuis Water) vertelt: “De meeste datastromen zijn min of meer volgens planning verlopen. Maar niet allemaal. Om zo’n proces, dat maar eens in de 6 jaar plaatsvindt, zorgvuldig te kunnen uitvoeren, is soms gewoon meer tijd nodig dan voorzien. Dat geldt voor alle betrokken partijen. Het ministerie had soms iets meer tijd nodig om goed en volledig te benoemen welke informatie wij in de uitvraag moesten opnemen. Wij hebben soms wat meer tijd nodig gehad om de specificaties helemaal scherp te krijgen. En de waterbeheerders hebben soms iets meer tijd nodig om alle benodigde data op de juiste manier aan te leveren. Mede door de onderlinge afhankelijkheid van de diverse datastromen leidt vertraging bij de ene al snel tot een knelpunt bij de andere.”

“Bovendien is dit de eerste keer dat het in 2025-2026 vernieuwde Waterkwaliteitsportaal in de praktijk wordt toegepast,” vertelt Marloes Schiereck (informatieanalist | Informatiehuis Water). “Het Waterkwaliteitsportaal is uitgebreid met modules waarmee de waterbeheerders nog beter ondersteund kunnen worden bij hun datalevering. Die modules kun je vooraf niet ‘droog’ oefenen, dus we zijn met z’n allen in het diepe gesprongen. En dat ook nog in zo’n complex jaar. Die eerste praktijkervaringen hebben nog heel wat issues met zich meegebracht die onze aandacht vroegen.”

Koen Rutten startte op 1 april 2026 als procescoördinator Informatiestromen Grondwater bij het Informatiehuis Water en viel met zijn neus in de boter. Hij heeft zich sindsdien gericht op het goed op de rails brengen van het proces voor het verzamelen van de grondwatergegevens en de toestandsbeoordeling daarvan in het Waterkwaliteitsportaal door de provincies. Ook maakt Koen zich sterk voor het meer op de kaart zetten van grondwater in de KRW-informatievoorziening. “De Nederlandse aanpak van de Kaderrichtlijn Water is best sterk gericht op oppervlaktewater,” zegt Koen, “terwijl grondwater zo’n belangrijk onderwerp is voor Nederland. Daar mag wel wat meer aandacht voor zijn!”

De laatste loodjes?!

“De meeste uitvragen zijn afgerond, alleen die van de KRW-uitzonderingsbepalingen loopt nog. De deadline voor de eerste tussenstap was 1 juli en op 1 september moeten alle motiveringen voor het toepassen van uitzonderingen zijn aangeleverd”, zegt Paul. “Daarnaast zijn de waterbeheerders druk met de controle en aanpassing van de ingevoerde data. Staat alles erin en is het consistent? Als een doel nog niet wordt gehaald, is daar dan inderdaad een maatregel voor aangegeven? Omdat voor die controle nog kortgeleden extra functionaliteit in het Waterkwaliteitsportaal moest worden ontwikkeld, verwachten we daar nog wel wat vragen van waterbeheerders en aandachtspuntjes voor onszelf.”

“Alle ingevoerde gegevens komen nu bij elkaar en worden waar nodig aangepast,” vult Marloes aan. “En aan de andere kant zijn we nu wel zo’n beetje op het punt dat we gegevens aan het SGBP-schrijversteam gaan verstrekken. We moeten dus goed kijken hoe we ervoor zorgen dat dat proces zorgvuldig gaat, hoe we details en correcties achteraf nog kunnen verwerken.”

Paul: “Het systeem is nu wel goed op orde en inconsistenties worden nu ook beter dan voorheen gedetecteerd. Vroeger hadden we vlak voor de EU-rapportage nog allerlei blokkerende fouten, die we dan in een ‘hakken-en-zagen-sessie’ gingen fixen. Ik denk dat dat nu niet of nauwelijks meer nodig is doordat we nu aan de voorkant zoveel controles uitvoeren.”

Dus de waterbeheerders die hun gegevens op orde hebben, kunnen met een gerust hart op vakantie?!

“Jaaaa, dat wel” lacht Koen, “maar met de uitgebreide motiveringen van de uitzonderingsbepalingen zijn zowel oppervlaktewater- als grondwaterbeheerders nog wat langer bezig. Want die moeten uiterlijk 1 september in het Waterkwaliteitsportaal worden gezet. En voor grondwater gaan we nog herstellen wat we in het voorjaar niet hebben gedaan, namelijk het monitoringsprogramma actualiseren. Die data kunnen de waterbeheerders uit de provincies bij ons aanleveren.”

De 2^e helft

Op 1 juli begint de 2^e helft van 2026 met de levering van de conceptdata uit het Waterkwaliteitsportaal aan het nationale SGBP-schrijversteam. Die data kunnen nog wijzigen tot 15 juli en dan gaat het team echt aan de slag met schrijven. Koen: “Dat doen ze de zomer door en dan start de bestuurlijke behandeling, de bestuurlijke vaststelling en de inspraak.”

De ontwerp SGBP’en 2028-2033 worden eind december 2026 vastgesteld. Daarna liggen ze een half jaar ter inzage. De definitieve SGBP’en 2028-2033 worden eind december 2027 vastgesteld door de minister van Infrastructuur & Water. Het Informatiehuis Water maakt de conceptversie van de KRW-factsheets voor de ambtelijke eindversie ontwerp-SGBP 2028-2033 gereed in oktober 2026. De definitieve KRW-factsheets voor het ontwerp-SGBP 2028-2033 worden in december 2026 op het Waterkwaliteitsportaal gepubliceerd en de bijbehorende brongegevens komen dan beschikbaar via de module Download Data.

Volgend jaar weer?

“Ja, dan begint het proces weer opnieuw, maar ik denk dat volgend jaar aanzienlijk rustiger wordt,” zegt Paul. “Dit jaar moesten al die zes jaarlijkse gegevens geactualiseerd worden, die hoeven volgend jaar alleen te worden aangepast. We hoeven volgend jaar heel veel dingen niet meer te verzinnen. Het jaar 2027 zal ook veel uitvragen kennen, maar dat wordt dan toch meer van hetzelfde.”

“En het voordeel van de complexiteit van dit jaar is dat de systemen nu af zijn,” vult Marloes aan. “Ze zijn nu in de praktijk getest, volgend jaar hoeven we ze alleen te gebruiken.”

Last but not least wil Paul graag afsluiten met een compliment aan de waterbeheerders voor de snelle uitvoering van de KRW-toestandsbepaling dit jaar. “Die moest een maand eerder gereed zijn dan anders én er moesten een aantal complexe wijzigingen in de toetsprogrammatuur worden doorgevoerd en dat is gewoon ontzettend goed gelukt,” zegt hij. “We zijn ook heel erg op tijd begonnen met de voorbereiding en hebben er vooraf veel met de waterbeheerders over gesproken. Dankzij die zorgvuldige voorbereiding hebben alle waterbeheerders de toestandsbepaling praktisch op tijd uitgevoerd. Dat is echt knap!”